Zacznijmy od kilku niepokojących liczb.
Z badania McKinsey, przeprowadzonego we współpracy z Uniwersytetem Oksfordzkim, wynika, że wdrożenia IT na dużą skalę przekraczają planowane budżety średnio o 45%. 17% tych projektów wykoleja się na tyle, że realnie zagraża firmie. Nie chodzi o „nieco przekroczyliśmy budżet”. Chodzi o zagrożenie egzystencjalne. (Źródło)
Panorama Consulting Group podaje, że około połowa wszystkich wdrożeń ERP wymaga albo gruntownego przeprojektowania pierwotnych założeń, albo porzucenia kluczowych funkcjonalności - jakiś czas po tym, jak projekt został już uznany za „ukończony”.
Boston Consulting Group mówi wprost: 70% transformacji cyfrowych nie osiąga swoich celów. (Źródło)
To nie są skrajne przypadki. To norma.
A objawy są zawsze takie same. Niespodziewane faktury za „dodatkową pracę”, o której nikt wcześniej nie wspomniał. Systemy, które działają, ale nie rozwiązują żadnego realnego problemu. Pracownicy, którzy odmawiają korzystania z oprogramowania - lub, co gorsza, aktywnie je omijają. Chaos danych, który sprawia, że stare arkusze kalkulacyjne Excel wydają się wiarygodnym, jedynym źródłem prawdy.
Jeśli kiedykolwiek brałeś udział we wdrażaniu oprogramowania w firmie, wiesz dokładnie, o czym mówię.
Co tak naprawdę decyduje o sukcesie lub porażce?
Przez 22 lata w IT - pracując jako architekt oprogramowania przez 11 z nich, pracując nad ponad 90 projektami w różnych branżach, od farmaceutycznej, przez modową, po produkcyjną, z klientami od Chin po Szwajcarię - widziałem te same schematy powtarzające się w kółko.
Dzielą się na cztery kategorie: wybór dostawcy, analiza przedwdrożeniowa, decyzje dotyczące infrastruktury i współpraca.
Dzisiaj chcę skupić się na tym, który psuje wszystko jeszcze przed rozpoczęciem projektu: wybór niewłaściwego dostawcy.
Błędy związane z dostawcą, które Cię kosztują
Przychodzą z rozwiązaniem, zanim zrozumieją Twój problem
To klasyka. Dostawca przychodzi, przeprowadza 30-minutową rozmowę wprowadzającą i od razu zaczyna prezentować swoją platformę. Już zdecydował, czego potrzebujesz. Z jakimi problemami boryka się Twój zespół na co dzień? To ich nie interesuje.
Dobry dostawca zadaje niewygodne pytania, zanim cokolwiek zaproponuje. Lekarz nie umawia operacji bez diagnozy. Architekt oprogramowania też nie powinien.
Naciskasz na nich, żeby szybko przygotowali wycenę - a oni chętnie to robią
To działa w obie strony. Klienci często naciskają na dostawców, aby szybko przedstawili wyceny na podstawie minimalnej ilości informacji. Niektórzy dostawcy chętnie na to idą - co mówi Ci wszystko, co powinieneś wiedzieć.
Szybka wycena bez odpowiedniej analizy oznacza jedną z trzech rzeczy: desperacko potrzebują pracy, brakuje im doświadczenia lub po prostu nie obchodzą ich twoje rzeczywiste wyzwania i chcą po prostu zacząć kodować. Żadna z tych opcji nie jest dobra.
Ich zespół składa się albo wyłącznie z seniorów, albo wyłącznie z juniorów
Zespół złożony wyłącznie z seniorów sprawia, że proste zadania są absurdalnie drogie. Zespół złożony wyłącznie z juniorów sprawia, że złożone zadania są ryzykowne. Dobry dostawca ma zróżnicowaną strukturę zespołu - seniorzy tworzą architekturę i zarządzają, juniorzy realizują proste zadania. Jeśli skład zespołu wydaje się nieodpowiedni, zapytaj o to bezpośrednio.
Ignorują standardy branżowe
Testy automatyczne, luźne powiązania i wysoka spójność, KISS, zasady SOLID - to nie są opcjonalne dodatki, to podstawa. Istnieją punkty odniesienia dla wszystkich tych kwestii. Jeśli dostawca nie potrafi jasno określić swoich standardów lub broni się, gdy pytasz, to jest to sygnał ostrzegawczy.
Nie sprawdziłeś referencji - prawdziwych referencji
Nie starannie dobranych studiów przypadku na ich stronie internetowej. Porozmawiaj z prawdziwymi klientami. Zapytaj, co poszło nie tak, a nie tylko co poszło dobrze. Każdy projekt wiąże się z problemami. Dostawca, który nie może wskazać klientów chętnych do szczerej rozmowy o doświadczeniu, to dostawca, który coś ukrywa.
Zbyt dużą wagę przykładasz do doświadczenia branżowego
Znajomość branży naprawdę pomaga. Dostawca, który rozumie Twoją dziedzinę, komunikuje się szybciej, zadaje trafniejsze pytania i może przyspieszyć podejmowanie niektórych decyzji projektowych, ponieważ spotkał się już z podobnymi problemami. To realna wartość - i nie należy jej ignorować.
Ale oto pułapka: sama znajomość branży nie jest wyznacznikiem jakości technicznej. Czasami zbyt duża jej ilość prowadzi do leniwego myślenia: „no cóż, w firmie X robiliśmy to w ten sposób”. W rezultacie otrzymujesz system, który powiela to, co mają już wszyscy inni w Twoim sektorze, zamiast takiego, który jest dostosowany do Twoich konkretnych wyzwań.
Doświadczenie w branży to miły bonus. Nigdy nie powinno być głównym powodem wyboru dostawcy - i nigdy nie powinno przykrywać słabych podstaw technicznych.
Wybrałeś ich, ponieważ byli najtańsi
Zamówienia publiczne to idealny przykład tego scenariusza porażki. Cena wygrywa przetarg. Jakość i długoterminowe utrzymanie systemu schodzą na dalszy plan. Niskie ceny na początku prawie zawsze oznaczają wysokie koszty w dłuższej perspektywie - czy to w poprawkach, przeróbkach, czy w kosztach alternatywnych systemu, który nigdy nie spełnia Twoich oczekiwań.
Twierdzą, że są dobrzy we wszystkim
Ten temat zasługuje na osobną sekcję.
Niektórzy dostawcy - szczególnie (ale nie wyłącznie) firmy z określonych centrów outsourcingowych - powiedzą Ci, że specjalizują się we wszystkim. W każdej technologii, każdej dziedzinie, każdym stosie. Pytasz ich, w czym są najlepsi, a odpowiedź brzmi: „we wszystkim”.
To nie specjalizacja. To chwyt marketingowy.
Zbudowanie prawdziwej wiedzy technicznej zajmuje lata. Wymaga społeczności praktyków, nagromadzonych wzorców, wewnętrznych standardów, wniosków wyciągniętych z porażek. Firma, która twierdzi, że posiada uniwersalną wiedzę specjalistyczną, nie ma niczego takiego. Obsadzą Twój projekt kimkolwiek akurat będzie dostępny, a nie kimkolwiek, kto będzie odpowiedni do danego zadania.
Oceniając dostawców, zawsze pytaj: w czym naprawdę jesteś najmocniejszy? Jeśli odpowiedź brzmi „we wszystkim”, odejdź.
Szukasz dostawcy, a nie partnera
To najważniejszy punkt na tej liście, więc zostawiłem go na koniec.
Transformacja cyfrowa to nie projekt z wyraźną metą. To ciągły proces - a w świecie, w którym możliwości sztucznej inteligencji ewoluują szybciej, niż większość firm jest w stanie zaabsorbować, proces ten przyspiesza, a nie zwalnia. Nie szukasz firmy, która dostarczy zestaw funkcji i zniknie. Szukasz kogoś, kto zrozumie Twój biznes na tyle dogłębnie, aby pomóc Ci go rozwinąć.
Prawdziwy partner naprawdę dostrzega wartość w Twoim sukcesie. Twój wzrost to ich wzrost. Kiedy Twoja firma się rozwija, oni rozwijają się razem z Tobą. Kiedy odniesiesz sukces, otrzymają coś cenniejszego niż jakiekolwiek studium przypadku na swojej stronie internetowej - referencje, które otwierają drzwi.
Taka relacja działa tylko na jednym fundamencie: zaufaniu. Zaufania nie da się udawać, przyspieszyć ani zapisać w umowie.
Zanim więc ocenisz umiejętności techniczne, portfolio czy ceny, zastanów się, czy naprawdę możesz zaufać tym ludziom. Bo bez tego nic innego na tej liście nie ma znaczenia.
Jedno niedoceniane rozwiązanie: Społeczności programistów
Oto coś, czego większość osób spoza branży technologicznej nie wie: branża oprogramowania ma niezwykle silną kulturę dzielenia się wiedzą. Oprogramowanie open source jest wszędzie - nawet w Microsoft (a przynajmniej tak twierdzą, z kamienną twarzą). W większości miast odbywają się regularne spotkania, na których programiści z różnych firm spotykają się, dzielą się swoją pracą i nawiązują kontakty.
Te społeczności to prawdziwa kopalnia złota dla due diligence. Zanim podpiszesz umowę, idź na meetup w wybranym obszarze technologicznym i popytaj. Otrzymasz szczere, niefiltrowane opinie o dostawcach szybciej, niż w jakimkolwiek procesie RFP.
I nie bój się audytów. Dobrzy dostawcy chętnie poddają się zewnętrznym przeglądom kodu - ich programiści są dumni z pracy i chętnie wyjaśniają swoje decyzje. Dostawcy, którzy sprzeciwiają się audytom, zazwyczaj mają coś do ukrycia.
Podsumowanie
Wybór dostawcy to nie proces zakupowy. To początek relacji, która ukształtuje techniczne możliwości Twojej firmy na lata - a może i dekady. Jeśli popełnisz błąd, żadne dobre intencje w dalszej części procesu Cię nie uratują.
Lista kontrolna, zanim cokolwiek podpiszesz:
- Czy mają rzeczywistą specjalizację techniczną - czy twierdzą, że są dobrzy we wszystkim?
- Czy odrzucili szybką wycenę, czy też podejrzanie chętnie ją przedstawili?
- Czy mogą wskazać klientów chętnych do szczerej rozmowy?
- Czy struktura ich zespołu jest rozsądna - zróżnicowany staż, a nie tylko jeden lub drugi?
- Czy są obecni w społeczności programistów?
- Czy są otwarci na zewnętrzny audyt?
- I co najważniejsze: czy można im zaufać?
Jeśli odpowiedzi nie są satysfakcjonujące, szukaj dalej. Koszt zmiany dostawcy przed startem projektu jest znikomy w porównaniu z jego zmianą w trakcie. A koszt złego partnera to coś, co będziesz płacić długo po tym, jak przestaną napływać faktury.
Adam Piotrowski ma 22 lata doświadczenia w branży IT i pracował nad ponad 90 projektami w różnych branżach i na różnych kontynentach jako programista, lider zespołu i architekt oprogramowania. Jest również organizatorem Programistok'u – największej konferencji dla deweloperów w województwie podlaskim – i jednym z głównych organizatorów Wroclove.rb.
