Czy chaos w plikach, dziesiątki wersji jednego raportu i obawa o błędy w danych brzmią znajomo? To sygnały, że Twoja firma właśnie osiągnęła moment, w którym Excel to za mało, a arkusze kalkulacyjne hamują jej rozwój. Z tego artykułu dowiesz się, jak rozpoznać ten punkt zwrotny i poznasz skuteczne alternatywy dla Excela, takie jak system CRM dla małej firmy. Odkryj, w jaki sposób przejście na dedykowane oprogramowanie pozwala odzyskać kontrolę, zwiększyć bezpieczeństwo i zautomatyzować procesy w Twojej firmie.
Spis treści
Wprowadzenie
2. Alternatywa dla Excela: Czym jest dedykowane oprogramowanie dla firm?
3. Kluczowe korzyści z przejścia z Excela na dedykowany system
4. Jak rozpoznać, że to już czas na zmianę? Sygnały ostrzegawcze
Wprowadzenie
W świecie dynamicznie rozwijającego się biznesu, gdzie dane są nową walutą, a efektywność operacyjna decyduje o przewadze konkurencyjnej, narzędzia, z których korzystamy, mają fundamentalne znaczenie. Dla wielu firm, zarówno tych stawiających pierwsze kroki, jak i tych z ugruntowaną pozycją, naturalnym punktem wyjścia do zarządzania informacjami jest Microsoft Excel. Jego uniwersalność, dostępność i niska bariera wejścia sprawiają, że arkusze kalkulacyjne stają się nieodłącznym elementem codziennej pracy – od prostych list zadań, przez bazy klientów, po skomplikowane analizy finansowe.
Jednakże, w miarę jak firma rośnie, zwiększa się liczba klientów, pracowników i procesów, a ilość przetwarzanych danych rośnie w postępie geometrycznym. To moment, w którym pojawia się kluczowe pytanie: kiedy Excel w firmie to za mało? W pewnym punkcie rozwoju, narzędzie, które do tej pory było synonimem wsparcia, zaczyna stawać się wąskim gardłem, generując więcej problemów niż rozwiązań. Chaos w plikach, brak kontroli nad wersjami, ryzyko błędów ludzkich i trudności we współpracy zespołowej to tylko niektóre z sygnałów, że dotychczasowe metody przestają być wystarczające.
Celem tego artykułu jest dogłębna analiza momentu, w którym warto rozważyć przejście z Excela na dedykowany system. Skupimy się na zidentyfikowaniu typowych ograniczeń arkuszy kalkulacyjnych w kontekście zarządzania firmą. Przedstawimy, czym jest nowoczesne oprogramowanie dla firm, takie jak system CRM dla małej firmy czy kompleksowy system ERP, które stanowią skuteczną alternatywę dla Excela. Zgłębimy korzyści płynące z wdrożenia takiego rozwiązania, ze szczególnym uwzględnieniem automatyzacji procesów biznesowych bez Excela. Artykuł ten jest skierowany do dyrektorów i menedżerów, którzy dostrzegają pierwsze symptomy niewydolności dotychczasowych narzędzi i poszukują wiedzy na temat nowoczesnych, skalowalnych systemów do zarządzania firmą.
Zobacz porównanie rozwiązań i zdecyduj, która opcja CRM najlepiej wesprze Twój zespół:
Dedykowany CRM czy gotowy? Który wybrać dla firmy?
Ograniczenia Excela w zarządzaniu firmą: Kiedy arkusz kalkulacyjny przestaje wystarczać?
Excel, mimo swojej wszechstronności, z natury jest narzędziem indywidualnej produktywności, a nie platformą do zarządzania złożonym organizmem, jakim jest rosnące przedsiębiorstwo. Adaptowanie go do roli centralnego systemu zarządzania prowadzi do szeregu wyzwań, które z czasem zaczynają realnie hamować rozwój firmy. Zrozumienie tych barier jest pierwszym krokiem do świadomej decyzji o zmianie. Poniżej omawiamy najczęstsze ograniczenia Excela w zarządzaniu danymi i operacjami biznesowymi.
Problem z wieloma wersjami jednego pliku
To klasyczny scenariusz, który zna niemal każdy menedżer. Kluczowy plik – baza klientów, harmonogram projektu czy budżet – jest wysyłany mailowo do kilku osób z prośbą o aktualizację. W krótkim czasie powstaje kilka różnych wersji tego samego dokumentu: "Raport_sprzedaży_v2.xlsx", "Raport_sprzedaży_ostateczny.xlsx", "Raport_sprzedaży_final_poprawki_MK.xlsx". Pojawia się chaos i fundamentalne pytanie: która wersja jest tą właściwą i aktualną? Próba ręcznego scalania zmian jest czasochłonna, frustrująca i niezwykle podatna na błędy. W efekcie, decyzje biznesowe mogą być podejmowane na podstawie nieaktualnych lub niekompletnych danych, co prowadzi do kosztownych pomyłek.
Brak centralizacji i rozproszone dane
W firmie opierającej się na Excelu, dane są z reguły rozproszone na dziesiątkach, a nawet setkach plików przechowywanych na indywidualnych dyskach pracowników, w różnych folderach na serwerze czy w skrzynkach mailowych. Dział marketingu ma swoją bazę leadów, dział sprzedaży swoją listę klientów, a finanse swoje arkusze z fakturami. Informacje te często się dublują, ale rzadko są ze sobą spójne.
Brak jednego, centralnego źródła prawdy (ang. Single Source of Truth) uniemożliwia uzyskanie całościowego obrazu sytuacji firmy. Odpowiedź na proste pytanie, takie jak "Jaka jest pełna historia kontaktu z klientem X, od pierwszego zapytania po ostatnią fakturę?", wymaga żmudnego przeszukiwania wielu plików i kontaktowania się z różnymi osobami. To ogromna strata czasu i potencjału analitycznego.
Ryzyko błędów ludzkich i bezpieczeństwo danych
Arkusze kalkulacyjne są niezwykle podatne na błędy ludzkie. Wystarczy przypadkowo usunąć wiersz, wpisać przecinek zamiast kropki w formule, czy skopiować dane do niewłaściwej kolumny, aby cała analiza stała się niewiarygodna. Im bardziej skomplikowany arkusz, tym większe ryzyko pomyłki, którą często bardzo trudno jest zlokalizować.
Kolejnym istotnym aspektem jest bezpieczeństwo. Pliki Excela można łatwo kopiować, przesyłać mailowo i wynosić poza firmę bez żadnej kontroli. Nie ma w nich zaawansowanych mechanizmów zarządzania uprawnieniami – zazwyczaj dostęp jest na zasadzie "wszystko albo nic". To stwarza poważne ryzyko wycieku wrażliwych danych, takich jak informacje o klientach, dane finansowe czy strategie handlowe. Zastanawiając się nad tym, jaki program zamiast excela do bazy klientów wybrać, bezpieczeństwo powinno być jednym z kluczowych kryteriów.
Ograniczone możliwości automatyzacji procesów
Współczesny biznes dąży do maksymalnej automatyzacji powtarzalnych zadań, aby pracownicy mogli skupić się na działaniach kreatywnych i strategicznych. Excel oferuje w tym zakresie bardzo ograniczone możliwości, sprowadzające się głównie do makr (VBA), które są trudne w tworzeniu, utrzymaniu i skalowaniu. Brakuje w nim natywnych funkcji do automatyzacji procesów biznesowych bez Excela, takich jak:
- Automatyczne wysyłanie powiadomień mailowych po zmianie statusu zadania.
- Generowanie cyklicznych raportów i wysyłanie ich do zarządu.
- Przypisywanie leadów sprzedażowych do odpowiednich handlowców na podstawie określonych reguł.
- Śledzenie etapów procesu sprzedaży i automatyczne aktualizowanie prognoz.
Wszystkie te czynności w środowisku opartym na Excelu muszą być wykonywane ręcznie, co pochłania cenny czas i jest kolejnym źródłem potencjalnych błędów.
Sprawdź, które procesy w Twojej firmie przyniosą największy zwrot z inwestycji po wdrożeniu automatyzacji:
Automatyzacja procesów: Jak zacząć i mierzyć ROI?
Trudności w skalowaniu i analizie danych na dużą skalę
Excel ma swoje fizyczne i praktyczne ograniczenia. Arkusze zawierające dziesiątki tysięcy wierszy stają się powolne, często się zawieszają i są trudne w obsłudze.
Współbieżna praca wielu użytkowników na jednym dużym pliku jest praktycznie niemożliwa lub skrajnie nieefektywna. Wraz ze wzrostem firmy i ilości danych, praca na Excelu staje się coraz bardziej uciążliwa. Ponadto, choć Excel oferuje narzędzia do analizy (np. tabele przestawne), tworzenie zaawansowanych, interaktywnych dashboardów i raportów w czasie rzeczywistym jest skomplikowane i wymaga specjalistycznej wiedzy. Uzyskanie szybkiego wglądu w kluczowe wskaźniki efektywności (KPI) jest znacznie trudniejsze niż w dedykowanych systemach analitycznych.
Alternatywa dla Excela: Czym jest dedykowane oprogramowanie dla firm?
Gdy staje się jasne, że Excel hamuje rozwój firmy, naturalnym krokiem jest poszukiwanie skuteczniejszej alternatywy. Tą alternatywą jest specjalistyczne oprogramowanie dla firm, czyli aplikacje zaprojektowane od podstaw w celu rozwiązywania konkretnych problemów biznesowych i optymalizacji procesów w skali całej organizacji. W przeciwieństwie do uniwersalnego arkusza kalkulacyjnego, który można porównać do scyzoryka – przydatnego w wielu sytuacjach, ale rzadko będącego najlepszym narzędziem do konkretnego zadania – dedykowane systemy są jak precyzyjne, wyspecjalizowane maszyny. Ich celem jest centralizacja danych, automatyzacja pracy i dostarczanie wartościowych informacji wspierających podejmowanie decyzji. Najpopularniejsze kategorie takiego oprogramowania to systemy CRM i ERP.
System CRM: Serce relacji z klientami
System CRM (Customer Relationship Management) to oprogramowanie stworzone do zarządzania wszystkimi interakcjami i relacjami firmy z jej obecnymi i potencjalnymi klientami. Dla wielu organizacji, zwłaszcza tych, których sukces zależy od sprzedaży i marketingu, jest to pierwszy i najważniejszy krok w cyfrowej transformacji. To idealna odpowiedź na pytanie, jaki program zamiast excela do bazy klientów wdrożyć.
W najprostszym ujęciu, system CRM dla małej firmy można wyobrazić sobie jako inteligentną, centralną książkę adresową, do której dostęp ma cały zespół. Zamiast rozproszonych list kontaktów w Excelu i notatek w kalendarzach, firma zyskuje jedno miejsce, w którym gromadzone są wszystkie informacje o kliencie:
- Dane kontaktowe i historia komunikacji (e-maile, telefony, spotkania).
- Etap w procesie sprzedaży, na którym znajduje się dany lead.
- Historia zakupów i zgłoszeń serwisowych.
- Notatki i zadania związane z danym kontaktem.
Dzięki temu każdy pracownik, od marketera po handlowca i pracownika obsługi klienta, ma pełen, 360-stopniowy obraz relacji z klientem, co pozwala na bardziej spersonalizowaną i skuteczną komunikację.
System ERP: Zintegrowane zarządzanie zasobami przedsiębiorstwa
Jeśli system CRM jest sercem relacji z klientem, to system ERP (Enterprise Resource Planning) można porównać do centralnego układu nerwowego całej firmy. Jest to znacznie bardziej kompleksowe oprogramowanie dla firm, którego celem jest integracja i zarządzanie kluczowymi procesami biznesowymi w jednej, spójnej platformie. System ERP łączy w sobie funkcjonalności, które tradycyjnie były obsługiwane przez oddzielne działy i, co za tym idzie, oddzielne arkusze kalkulacyjne.
Typowy system ERP może obejmować moduły do zarządzania:
- Finansami i księgowością: Fakturowanie, kontrola płatności, budżetowanie.
- Zapasami i magazynem: Śledzenie stanów magazynowych, zarządzanie dostawami.
- Produkcją: Planowanie produkcji, zarządzanie zleceniami produkcyjnymi.
- Zasobami ludzkimi (HR): Bazy danych pracowników, listy płac, urlopy.
- Sprzedażą i marketingiem (często integrując się z CRM lub zawierając własny moduł CRM).
- Łańcuchem dostaw: Zamówienia, logistyka.
Główną ideą systemu ERP jest przepływ informacji między tymi modułami w czasie rzeczywistym. Na przykład, gdy handlowiec złoży zamówienie w module CRM, system ERP może automatycznie sprawdzić dostępność towaru w module magazynowym, wygenerować zlecenie produkcyjne, a po wysyłce towaru – wystawić fakturę w module finansowym. Taki poziom integracji jest absolutnie nieosiągalny przy użyciu Excela.
Dowiedz się, jak oszacować budżet na wdrożenie systemu ERP i co wpływa na jego ostateczną cenę:
Koszt wdrożenia ERP i automatyzacji: Ile zapłacisz?
Inne specjalistyczne systemy do zarządzania firmą
Oprócz CRM i ERP istnieje cała gama innych, bardziej wyspecjalizowanych systemów, które również stanowią doskonałą alternatywę dla Excela w konkretnych obszarach. Mogą to być na przykład:
- Systemy do zarządzania projektami (Project Management): Trello, Asana, Jira – służą do planowania zadań, monitorowania postępów i współpracy w zespołach projektowych.
- Systemy Business Intelligence (BI): Power BI, Tableau – zaawansowane narzędzia do wizualizacji i analizy danych z różnych źródeł w celu tworzenia interaktywnych raportów i dashboardów.
- Platformy Marketing Automation: HubSpot, Marketo – systemy do automatyzacji kampanii marketingowych, segmentacji klientów i pielęgnowania leadów (lead nurturing).
Wybór odpowiedniego systemu do zarządzania firmą zależy od specyfiki działalności, skali operacji i najważniejszych wyzwań, przed którymi stoi organizacja. Często przejście z Excela na dedykowany system odbywa się etapami, zaczynając od obszaru, który generuje najwięcej problemów, np. od wdrożenia systemu CRM.
Kluczowe korzyści z przejścia z Excela na dedykowany system
Decyzja o wdrożeniu nowego oprogramowania to inwestycja, która powinna przynieść wymierne korzyści. Przejście z Excela na dedykowany system to nie tylko zmiana narzędzia, ale fundamentalna zmiana w sposobie myślenia o danych, procesach i współpracy wewnątrz firmy. Korzyści te dotykają niemal każdego aspektu działalności, od codziennej efektywności operacyjnej po długoterminową strategię rozwoju.
Automatyzacja procesów biznesowych bez Excela: Oszczędność czasu i pieniędzy
To jedna z najbardziej namacalnych i natychmiastowych korzyści. Dedykowane systemy, takie jak CRM czy ERP, są zaprojektowane z myślą o automatyzacji. Pozwalają zdefiniować reguły (tzw. workflows), które wyzwalają określone akcje bez udziału człowieka. Przykłady automatyzacji procesów biznesowych bez Excela obejmują:
- Automatyczne przypomnienia: System może sam wysyłać handlowcom przypomnienia o konieczności kontaktu z klientem lub o terminie płatności faktury.
- Generowanie ofert i dokumentów: Na podstawie danych z systemu można jednym kliknięciem wygenerować spersonalizowaną ofertę, umowę czy protokół, korzystając z gotowych szablonów.
- Kwalifikacja leadów: Nowe zapytania ze strony internetowej mogą być automatycznie dodawane do systemu CRM i przypisywane do odpowiednich handlowców według zdefiniowanych kryteriów (np. lokalizacji czy branży).
- Raportowanie: System może automatycznie generować codzienne, tygodniowe lub miesięczne raporty sprzedaży, marketingu czy stanu magazynowego i wysyłać je na skrzynki mailowe menedżerów.
Każde takie zautomatyzowane zadanie to oszczędność minut, a w skali miesiąca i całej firmy – setek godzin pracy, które można przeznaczyć na działania przynoszące realną wartość.
Jeden, spójny obraz firmy: Centralizacja danych
Koniec z chaosem i rozproszonymi plikami. Dedykowany system do zarządzania firmą staje się centralnym repozytorium wszystkich kluczowych informacji. Każdy uprawniony pracownik ma dostęp do tych samych, aktualnych danych w czasie rzeczywistym. Dział sprzedaży widzi te same informacje o kliencie co dział obsługi, a zarząd ma natychmiastowy wgląd w wyniki finansowe generowane przez dział księgowości.
Ta centralizacja eliminuje problem różnych wersji prawdy i zapewnia, że cała firma pracuje na jednym, spójnym zestawie danych. Umożliwia to podejmowanie lepszych, bardziej świadomych decyzji, opartych na faktach, a nie na domysłach czy nieaktualnych informacjach z zapomnianego arkusza.
Bezpieczeństwo i kontrola dostępu do informacji
W przeciwieństwie do plików Excel, które można dowolnie kopiować i przesyłać, profesjonalne oprogramowanie dla firm oferuje zaawansowane mechanizmy bezpieczeństwa. Administrator systemu może precyzyjnie zarządzać uprawnieniami każdego użytkownika. Handlowiec może mieć dostęp tylko do swoich klientów, menedżer do danych swojego zespołu, a dyrektor finansowy do poufnych raportów.
Możliwe jest śledzenie, kto, kiedy i jakie dane przeglądał lub modyfikował. Dane są przechowywane w bezpiecznym, centralnym miejscu (często w chmurze), z regularnymi kopiami zapasowymi, co minimalizuje ryzyko ich utraty w wyniku awarii komputera czy ataku ransomware.
Skalowalność i gotowość na rozwój
Firma, która rośnie, potrzebuje narzędzi, które będą rosły razem z nią. Excel bardzo szybko osiąga swoje granice wydajności – wraz ze wzrostem liczby danych, pracowników i procesów, praca na arkuszach staje się koszmarem.
Dedykowane systemy, zwłaszcza te oparte na chmurze (SaaS), są z natury skalowalne. Mogą obsługiwać zarówno mały zespół, jak i korporację zatrudniającą tysiące osób i przetwarzającą miliony rekordów danych, bez utraty wydajności. Dodanie nowego użytkownika, nowego modułu czy zwiększenie mocy obliczeniowej jest zazwyczaj proste i szybkie. Inwestując w takie rozwiązanie, firma zapewnia sobie fundament technologiczny, który nie będzie hamulcem, a motorem napędowym dalszego rozwoju.
Lepsze decyzje biznesowe dzięki zaawansowanej analityce
Dedykowane systemy nie tylko gromadzą dane – one pomagają je zrozumieć. Wbudowane moduły analityczne i raportowe pozwalają na tworzenie zaawansowanych wizualizacji, dashboardów i analiz, które w Excelu byłyby niezwykle trudne lub niemożliwe do wykonania. Menedżer może w czasie rzeczywistym śledzić kluczowe wskaźniki efektywności (KPI), analizować trendy sprzedaży, identyfikować najbardziej rentownych klientów czy prognozować przyszłe przychody. Zamiast spędzać godziny na ręcznym kompilowaniu danych do raportu, otrzymuje gotowe, przejrzyste informacje, które pozwalają szybko reagować na zmiany rynkowe i podejmować strategiczne decyzje oparte na twardych danych.
Jak rozpoznać, że to już czas na zmianę? Sygnały ostrzegawcze
Decyzja o przejściu z Excela na dedykowany system często dojrzewa powoli. Początkowo problemy są niewielkie i łatwe do zignorowania, ale z czasem ich suma zaczyna realnie wpływać na efektywność i morale zespołu. Poniżej znajduje się lista sygnałów ostrzegawczych, które wskazują, że Twoja firma prawdopodobnie wyrosła już z arkuszy kalkulacyjnych i potrzebuje bardziej zaawansowanego systemu do zarządzania firmą. Jeśli identyfikujesz się z kilkoma z poniższych punktów, to znak, że nadszedł czas na poważne rozważenie zmiany.
- Spędzasz więcej czasu na łączeniu i czyszczeniu danych niż na ich analizie. Jeśli początek każdego tygodnia zaczyna się od żmudnego procesu scalania kilkunastu arkuszy w jeden "raport główny", to znak, że narzędzie generuje więcej pracy niż pożytku.
- Nie masz pewności, czy pracujesz na aktualnej wersji pliku. Ciągłe pytania w zespole "Czy to na pewno najnowsza wersja bazy?" lub odkrywanie, że ktoś przez tydzień pracował na starych danych, to klasyczny objaw chaosu wersjonowania.
- Błędy w danych kosztowały firmę realne pieniądze. Pomyłka w formule cenowej, wysłanie oferty do niewłaściwego klienta z powodu błędu "kopiuj-wklej" czy zła prognoza finansowa oparta na błędnych danych to twarde dowody na to, że ryzyko stało się zbyt wysokie.
- Odpowiedź na proste pytanie biznesowe zajmuje kilka godzin. Gdy pytanie "Ilu nowych klientów pozyskaliśmy w zeszłym kwartale i z jakich źródeł?" wymaga przekopania się przez e-maile, kilka arkuszy i skonsultowania się z trzema osobami, oznacza to, że brakuje centralnego źródła informacji.
- Nowi pracownicy mają problem ze zrozumieniem Twoich arkuszy. Jeśli wdrożenie nowego członka zespołu wymaga kilkugodzinnego szkolenia z obsługi "skomplikowanego, ale genialnego" arkusza stworzonego przez jednego z weteranów firmy, to system jest nieintuicyjny i nieskalowalny.
- Współpraca w zespole nad jednym zbiorem danych jest frustrująca. Blokowanie plików, nadpisywanie sobie zmian, konieczność pracy "na raty" – to wszystko symptomy, że Excel nie jest narzędziem do pracy zespołowej w czasie rzeczywistym.
- Boisz się, co by się stało, gdyby kluczowy plik został usunięty lub uszkodzony. Jeśli cała wiedza o klientach lub finansach firmy spoczywa w jednym, niezabezpieczonym pliku na czyimś laptopie, to jest to ogromne ryzyko biznesowe.
- Chcesz zautomatyzować procesy, ale Excel na to nie pozwala. Jeśli widzisz potencjał do automatyzacji powiadomień, raportów czy zadań, ale wiesz, że w obecnym systemie jest to niemożliwe, to znak, że technologia Cię ogranicza.
- Twoje pliki Excel działają coraz wolniej. Jeśli otwieranie kluczowego arkusza zajmuje kilka minut, a każda zmiana filtra powoduje "zawieszenie się" programu, to znak, że ilość danych przerosła możliwości narzędzia.
Rozpoznanie tych sygnałów to pierwszy, kluczowy krok w kierunku budowy bardziej wydajnej, bezpiecznej i gotowej na przyszłość organizacji.
Podsumowanie
Podróż każdej rozwijającej się firmy jest nierozerwalnie związana z ewolucją narzędzi, które wspierają jej codzienne funkcjonowanie. Excel, jako wszechstronny i powszechnie dostępny arkusz kalkulacyjny, jest nieoceniony na początkowym etapie działalności. Pozwala szybko organizować dane, tworzyć proste analizy i zarządzać podstawowymi procesami przy minimalnych kosztach. Jednakże, wraz ze wzrostem skali operacji, liczby pracowników i ilości danych, jego ograniczenia stają się coraz bardziej dotkliwe, przekształcając go z pomocnego narzędzia w hamulec rozwoju.
W artykule przeanalizowaliśmy kluczowe problemy, takie jak chaos w wersjach plików, rozproszenie danych, wysokie ryzyko błędów ludzkich oraz brak możliwości efektywnej automatyzacji i skalowania. Zidentyfikowaliśmy te symptomy jako wyraźne sygnały, że nadszedł czas, aby zadać sobie pytanie: kiedy Excel w firmie to za mało?
Odpowiedzią na te wyzwania jest alternatywa dla Excela w postaci dedykowanego oprogramowania dla firm. Systemy takie jak system CRM dla małej firmy, skupiony na zarządzaniu relacjami z klientem, czy kompleksowy system ERP, integrujący kluczowe procesy w całej organizacji, oferują fundamentalną zmianę jakościową. Ich główną siłą jest centralizacja danych, która zapewnia jedno, spójne źródło prawdy dla wszystkich pracowników. To z kolei otwiera drogę do realnej automatyzacji procesów biznesowych bez Excela, co przekłada się na ogromną oszczędność czasu i redukcję kosztów operacyjnych.
Inwestycja w nowoczesny system do zarządzania firmą to nie tylko rozwiązanie bieżących problemów, ale przede wszystkim strategiczna decyzja, która buduje solidny fundament pod przyszły, stabilny wzrost. Zapewnia bezpieczeństwo danych, skalowalność technologiczną i dostarcza zaawansowanych narzędzi analitycznych, które umożliwiają podejmowanie lepszych, opartych na danych decyzji. Rozpoznanie momentu, w którym korzyści z przejścia z Excela na dedykowany system przewyższają koszty i wysiłek związany z wdrożeniem, jest jednym z kluczowych zadań świadomego menedżera i dyrektora, który myśli perspektywicznie o przyszłości swojej organizacji.
